YUSUF BAYKAL BOZKURT

DİKSİYON DERSİ

 

TÜRKÇE YAZILDIĞI GİBİ OKUNMAZ.
TÜRKÇE, YAZILDIĞI GİBİ OKUNAN BİR DİL DEĞİLDİR. TÜM DÜNYA DİLLERİNDE OLDUĞU GİBİ, TÜRKÇE’DE DE STANDART KONUŞMA DİLİ KURALLARI BULUNMAKTADIR. AŞAĞIDA, BU KURALLARIN BAZILARINA İLİŞKİN AÇIKLAYICI BİLGİLER VE ÖRNEK SÖZCÜKLER BULACAKSINIZ:
KAYNAŞMA ÜNSÜZLERİNDEN <Y>, EYLEM KÖKLÜ BİR SÖZCÜKTE BULUNUYORSA KONUŞMA DİLİNDE KENDİSİNDEN ÖNCEKİ ÜNLÜ DARALIR.
ÖRNEK:
ARAYAN – ARIYAN,
GELMEYEN – GELMİYEN,
OLMAYAN – OLMIYAN,
GÖRMEYEN – GÖRMİYEN GİBİ.
GELECEK ZAMAN EKİ [ACAK], KONUŞMA DİLİNDE C’DEN ÖNCEKİ ÜNLÜNÜN DARALTIMIYLA SESLETİLİR.
ÖRNEK:
YAPACAK – YAPICAK,
GELECEK – GELİCEK,
OLACAK – OLUCAK,
DÖNECEK – DÖNÜCEK,
DURACAK – DURUCAK,
GÜLECEK – GÜLÜCEK GİBİ.
KAYNAŞMA ÜNSÜZÜ <Y> İLE GELECEK ZAMAN EKİ [ACAK] BİRLİKTE KULLANILDIĞINDA, KONUŞMA DİLİNDE <Y>’DEN ÖNCEKİ ÜNLÜ DARALIR, Y İLE C ARASINDAKİ ÜNLÜ DÜŞER.
ÖRNEK:
ARAYACAK –  ARIYCAK,
GELMEYECEK – GELMİYCEK,
OLMAYACAK – OLMIYCAK,
GÖRMEYECEK – GÖRMİYCEK,
DUYMAYACAK – DUYMIYCAK,
BÜKÜLMEYECEK – BÜKÜLMİYCEK GİBİ.
ULAMA: BİR SÖZCÜK ÜNSÜZLE BİTİYORSA, ONU İZLEYEN SÖZCÜK ÜNLÜYLE BAŞLIYORSA, DURAK YOKSA YA DA ULAMANIN ETKİSİYLE ANLAM FARKLILIĞI OLMUYORSA, ÜNSÜZLE ÜNLÜYLE BİRLEŞTİRİLEREK SESLETİLİR. DAHA SONRA, ÖĞRETMENİN ÖRNEKLER YAZIP ULAMA YAPILACAK YERLERİN ALTINI ÇİZMESİ.
ÖRNEK:
KALEM ALMAK,
TOP OYNAMAK,
ÇAY İÇMEK,
EKMEK ALMAK,
DÜN AKŞAM,
SONUÇ OLARAK.
TÜRKÇEDE BAZI SÖZCÜKLERDE SES DÜŞMESİ GÖRÜLEBİLİR. BUNLARDAN BAZILARI ŞUNLARDIR: BURADA, ŞURADA, ORADA, NEREDE, İÇERİDE, DIŞARIDA. BU SÖZCÜKLERİN OKUNUŞLARI BURDA, ŞURDA, ORDA, NERDE, İÇERDE, DIŞARDA BİÇİMİNDEDİR.HABER METİNLERİNDE, RESMİ YA DA BİLİMSEL NİTELİK TAŞIYAN METİNLERİN AKTARIMINDA BU KURAL UYGULANMAZ.